Młodzi po chorobie czy urazie szybko odzyskują siłę mięśni, a starsze osoby często nie wracają do dawnej formy. Badacze z University of Utah Health wskazali możliwą przyczynę: nadmiar prostaglandyn, które wytwarzają tzw. komórki zombie. W eksperymencie na myszach pomogła niewielka dawka ibuprofenu.
Alarm, który się nie wyłącza
Prostaglandyny to grupa związków tłuszczowych biorących udział w regulowaniu stanu zapalnego. U młodych organizmów ich krótkotrwały wzrost działa jak sygnał alarmowy: tkanka jest przeciążona i potrzebuje naprawy. Gdy sprawa zostanie załatwiona, alarm cichnie.
U starszych osobników, jak wynika z badania, ten sygnał się nie wyłącza. W modelu mysim młode zwierzęta po okresie braku aktywności mięśni szybko odzyskały pierwotną siłę, natomiast stare nie wróciły do niej w pełni. Różnice zbiegały się z odmiennym poziomem określonych kwasów tłuszczowych w mięśniach, a prostaglandyny wyróżniały się najbardziej. Naukowcy zauważyli podobny wzorzec u starszych ludzi dochodzących do siebie po okresie bezczynności mięśni: poziom prostaglandyn utrzymywał się u nich znacznie dłużej.
Prof. Micah Drummond, starszy autor pracy, tłumaczy, że prostaglandyny są potrzebne do gojenia mięśni, ale gdy ich poziom jest wysoki i długo się utrzymuje, pojawia się przewlekła reakcja zapalna, a komórki są stale pod stresem.
Komórki zombie w tle
Źródłem nadmiaru prostaglandyn są komórki w stanie senescencji, czyli takie, które przestały się dzielić, ale nadal wytwarzają cząsteczki mogące szkodzić. Z wiekiem jest ich coraz więcej. W starzejących się mięśniach prostaglandyny produkują przede wszystkim senescentne komórki odpornościowe. Co gorsze, mogą one skłaniać zdrowe komórki do przejścia w ten sam stan, co tworzy błędne koło.
W eksperymentach na hodowlach komórkowych ograniczenie produkcji prostaglandyn przez takie komórki pomogło zachować rozmiar komórek mięśniowych.
Niska dawka tak, wysoka nie
Ibuprofen blokuje szlak prowadzący do powstawania prostaglandyn. U starszych myszy niewielka dawka zmniejszyła ich poziom oraz liczbę komórek senescentnych, a zwierzęta szybciej i pełniej odzyskiwały masę i siłę mięśni.
Wysoka dawka nie przyniosła poprawy. Badacze podejrzewają, że mogła zakłócić potrzebny na początku gojenia skok prostaglandyn. Z tego powodu przy ewentualnych terapiach kluczowe będą moment podania i dawkowanie. Zespół liczy też, że jeszcze skuteczniejsze mogą być bardziej wybiórcze inhibitory tego szlaku.
Pierwszy autor badania, Paul-Emile Bourrant, ujął cel tak: „Każde odkrycie przybliża nas do pomagania ludziom w zachowaniu siły i niezależności w miarę starzenia się.”
Co to znaczy w praktyce
Na razie to wyniki z myszy i hodowli komórek, opublikowane w czasopiśmie Aging Cell. Nie wiadomo jeszcze, czy to samo zadziała u ludzi. Choć ibuprofen jest w Polsce i całej UE dostępny bez recepty, z badania nie wynika, że seniorzy powinni przyjmować go po operacji czy chorobie, by szybciej odzyskać siłę. Skoro duża dawka nie pomogła nawet u myszy, samodzielne eksperymenty z lekami są złym pomysłem. Ibuprofen ma też swoje przeciwwskazania, dlatego każdą decyzję o leczeniu warto omówić z lekarzem.
Praktyczny wniosek jest inny: długotrwałe leżenie, np. po operacji biodra, może przerodzić się w trwałą utratę samodzielności, więc rehabilitacja i stopniowy powrót do ruchu pod okiem specjalistów pozostają podstawą. Jeśli kolejne badania, w tym kliniczne, potwierdzą mechanizm opisany przez zespół z Utah, w przyszłości mogą pojawić się terapie wspierające regenerację mięśni u osób starszych.
Źródło: Medical Xpress – „Why older adults take longer to bounce back—and what to do about it”
